Euskara gara edo ez gara

Erabiltzailearen aurpegia

Euskara ez bagara, ez gara inor zortzi mi­la milioiko biztanleria duen planetan. Gu­re herrialdeko berbeta dakiten seme-alabak euskaldun deitzen dira, hau da, euskararen jabe direnak. Orduan, zelan deitu euskaraz Baskonian jaiotakoei, ber­toko diren erdaldunei? Euskaldunok ez gatoz bat gai honetan. Artikuluan er­dal­dunak deituko ditugu. Dena den, ez da izen kontua bakarrik, ze euskaldunok komunitate edo herri be­zala existitzen bagara, batez ere, eus­ka­rarengatik da, hizkuntzaren pre­sen­tzia­ren­gatik. Jaioke­ran hartu dugun ondarea da, geuk gura izan barik eta bilatu gabe. Gainera, ez da nahiko euskarari isilpean uko egi­tea, ezpada ze, era aktiboan ukatu be­har da, eta hori sufrikarioz egiten da, Unamunoren kasuak erakusten duen le­gez(1).

Español izateko gaztelera jakin be­har dela dio Konstituzioak. Euskal He­rriko izateko, ordea, ez da jakin be­har euskararik; hori ederto dakite er­dal­dunek. Gainera, edozein hizkuntza, adie­raz­te­ko eta komunikatzeko tresna iza­teaz gaine­ra, bereizgarria ere bada. Egune­ro­ko bizi­tzan, banaketarekin, euskara­dun­en eta er­daradunen arteko harresiarekin egiten du­gu topo. Berez, euskaraz bizi direnen artean hizkuntza lotura da; ostera, muraila ger­tatzen da erdaldunen eta euskaldunen artean.

Hala ere, euskararen gainean adiera­zi­ta­koa­rekin ez ditugu baztertzen beste fak­tore garrantzitsu batzuk, euskal ko­mu­nitatearen eraikuntzan eragin itze­la izan dutenak; hala kulturalak, so­zio-ekonomikoak nahiz politiko-eko­no­mi­koak. 

Ximun Fuchsek idatzi du(2): “Mundua marrazteko zein komunitatea eraikitzeko, herrigintzaren eta naziogintzaren gil­tza da euskara. Eta hortik ulertzen da aber­tzaletasuna. Abertzale izatea ez da lu­rralde administratibo baten, mendien, edo pintxo-potearen zaindari sutsuarena egitea. Hori baskismoa deitzen da”.

Gaur egun Baskonia edo Euskal Herria izendatzen dugun lurraldearen mugak ere euskaraz berba egiten den lurraldeen inguruan ipintzen dira, kanpoan utziz lu­rraldeak euskara historikoki erabili izan denak.

Azken batean, euskaldun garenok gor­de egiten ditugu hizkuntzan herri gi­sa izan ditugun iraganeko oihartzunak, ohi­turak, portaerak. Beraz, ederto baten dakigu euskara ez dela –ikasgeletan sa­rri irakasten den moduan– gramatika hutsa, zeren amets egiteko berbeta ere baita, maitasuna berbalizatzekoa; ohe bu­ruan umeei Mari Anbotokoren ipuina kontatzekoa. 

Argi bezain garbi esanik, euskara da euskaldunon mundua, ezen, eus­kal­dunok euskara gara.

 

 

 

 

(1) Koldo Mitxelena, La lengua vasca, Editorial Vizcaina, S. A. 1977.

(2) Berria egunkaria. 2022ko azaroak 2a.

Txorierriko albiste garrantzitsuak eta azken ordukoak jaso gura dituzu Whatsapp bitartez?

WHATSAPP: Bidali ALTA hitza 747 406 561 telefono zenbakira.

Izan zaitez berriemale ere. Bidali zure argazkiak, bideoak eta berriak.

Hilero lagun birentzako bazkaria zozkatuko dugu alta hartzen dutenen artean (Baserri Antzokian).