IDENTIFIKAZIOA
La Betula alba edo Betula pubescens hogei metroko altuerara iritsi daiteke. Bere azal zuria tiretan askatzen da. Bere adaxka gazteak oso meheak dira eta feltro itxura ematen dioten ile oso laburrez estalita daude. Denak Glabrata barietatea izan ezik, ez baitu ilerik adaxketan. Betula pendularekin bereiz dezakegu, honek adaxka gaztetan ile motzik ez duelako, baina garatxo bezalako batzuk ditu (guruin erretxinatsuak dira).
NOIZ BATU
Udaberriaren amaieran eta udaren hasieran biltzen dira hostoak, ekaina inguruan. Batez ere hostoak erabiltzen dira, eta, neurri txikiagoan, azala.
SUKALDEA
Bere hosto samur eta gazteak jangarriak dira. Bere izerdia edari bikaina da organismoa detoxifikatzeko. Udaberriaren hasieran biltzen da, azalean ebaki bat eginez. Izerdiaren bidez urki-xarabea egin daiteke, eta izerdia murriztuz lor-tzen da. Iparraldeko Europako herrialde batzuetan, izerdia hartzitzen dute, eta ardo edo garagardo moduko bat egiten dute harekin.
EZAUGARRI MEDIZINALAK
Fitoterapian urkiaren hostoak erabiltzen dira. Urkia diuretiko bikaina da, eta hori interesgarria da hanketan edema murrizteko, likidoak eta zelulitisa atxikitzeko (konbinatu zaldi-buztanarekin) gernu infekzioak tratatzeko, hala nola, zistitisa eta hareatxoaren prebentzioa eta giltzurrun kalkuluak. Lokomoziorako ere lagungarria da, bereziki azido urikoa ezabatzen laguntzeko, eta hori oso interesgarria da hezueria kasuetan, erreumatismoetan...
Organismoa arazteko, argaltzeko eta obesitateko dietetan laguntzeko ere erabili daiteke. Erabili beste landare araztegi batzuekin batera, kasuaren arabera, adibidez, lehoi hortza, kardu mariarra, alkatxofa, etab.
Larruazaleko arazteak: dermatitisa, psoriasia, ekzema, aknea… Ortiga berdearekin, bardana, fumaria, pentsamendua edo bioletarekin batera...
Kanpoko erabilera: ahoko aftak, gingivitisa (infusioarekin irakuzketak egin). Llagak eta ultzerak (infusioarekin garbitu).
Infusioa: 2-3 g hosto lehor 150 ml uretan, hamar minutuz pausatzen utzi eta hartu. Egunean 2-3 katilu hartu, hobe da otordu artean hartzea.
Garrantzitsua: urkia diuretiko ona da eta, hain indartsua denez, gorputzak prozesuan mineralak galtzen ditu. Diuretiko gisa erabili nahi badugu, komenigarria da zaldi-buztanarekin konbinatzea, diuretikoa izateaz gain, birmineraliza- tzailea ere badelako.
ERABILERA KOSMETIKOAK
Garbitzaile ona da, larruazalaren orbaintzailea eta antiseptikoa.
Egostea: 2 eskukada urki orri edo 30-50 g azal litro bat uretan. Irakiten utzi behar da hamar minutuz, eta, ondoren, atseden hartzen utzi behar da minutu batzuetan.
Erabilerak: Ilea erortzea saihesten du, toniko kapilar gisa erabili. Zauriak garbitzeko, dermatitisaren kasuan, eta abar. Zelulitisaren kasuan, gorputzeko bainuetan.
BITXIKERIAK
Antzina, barne-azala oso fina eta gardena denez papera edo papiroa bezala erabiltzen zen. Are gehiago... azal horri "librum" esaten zioten erromatarrek, gaur egungo liburuei izena emanez. Zelta eta eskandinaviar mitologian, jaiotzaren, berpizkundearen, garbiketaren eta berrikuntzaren sinboloa da. Eraldaketaren sinboloa denez, zuhaitzei bizia itzultzen die, Ama Lurraren emankortasunaren zati gisa. Horrek azalpen bitxia du, urkiak suteak ugalketarako eta hedapenerako erabiltzen dituela baitirudi, heriotzaren ondoren bizia emanez. Urkia oso zuhaitz sakratu garrantzitsua da Samhainen erritualetan, garbiketa prozesuetan eta beste mundurako sarrera gisa.
KONTRAINDIKAZIOAK
Urki-polenarekiko alergia edo sentikortasuna duten pertsonek ez dute hartu behar. Haurdunaldian ez da hartu behar, ezta edoskitzaroan eta 12 urtetik beherako haurretan ere. Diuretiko handia denez, giltzurrunetako edo bihotzeko gaixotasun larriak dituzten pertsonek ez dute kontsumitu behar. Medikazio diuretikoa hartzen baduzu edo tentsioa edo biho- tza zaintzeko, hartu aurretik kontsultatu zure medikuarekin.