Lehenik eta behin, azpimarratzekoa da algoritmoen funtzionamendu-logika ez dagoela demokraziaren balioetan oinarrituta, baizik eta arreta ekonomian. Plataformen helburua erabiltzaileen interakzioa maximizatzea denez, eduki emozionalki biziak lehenesten dira. Hain zuzen ere, 2021ean ezagutarazitako Facebooken barne azterketek erakutsi zuten haserrea edo beldurra eragiten duten mezuak %20 eta %40 artean gehiago zabaltzen direla. Ondorioz, diskurtso sinplistak, polarizatzaileak edo tentsioa sustatzen dutenak errazago hedatzen dira, eztabaida arrazional eta konplexuen kaltetan.
Bigarrenik, fenomeno horrek zuzenean eragiten dio demokraziaren funtsezko baldintza bati: informazio partekatuari. Europar Batasuneko FRA agentziaren arabera, 2015etik 2023ra gorroto diskurtsoen presentzia bikoiztu egin da sare sozial nagusietan. Datu hori ez da hutsala, izan ere, diskurtso horien normalizazioak gutxiengoen kontrako narratibak legitimatu ditu, eta horrek herritarren arteko konfiantza soziala ahuldu du; konfiantzarik gabe, ordea, ez dago demokrazia funtzionalik.
Horrez gain, algoritmoek sortzen dituzten oihartzun-ganberek eztabaida publikoa zatitzen dute. Erabiltzaileek beren aurreiritziekin bat datozen edukiak soilik jasotzen dituztenean, errealitate partekatuaren ideia lausotu egiten da. Horrela, demokraziak behar duen desadostasuna ez da eztabaida aberasgarri bihurtzen, baizik eta elkar entzun gabeko monologo paraleloen multzoa. Testuinguru horretan, ez da harritzekoa azken urteotan Europan diskurtso erradikalek ikusgarritasun handiagoa lortu izana, eta, aldi berean, instituzio demokratikoekiko konfiantza indizeak behera egitea.
Hala ere, ezin da algoritmoen eragina determinismo teknologiko gisa ulertu. Sistema horiek giza erabakien emaitza dira, eta, beraz, erabaki horiek eztabaida publikoaren menpe egon beharko lukete. Arazo nagusietako bat gardentasun eza da: plataformen funtzionamendua sekretu komertzial gisa babesten da, nahiz eta haien eragina zuzenean lotuta egon demokraziaren kalitatearekin. Digital Services Act bezalako araudiek norabide egokia markatzen duten arren, oraindik urrun gaude kontrol demokratiko eraginkor batetik.
Ondorioz, informazioa nondik eta zergatik jasotzen dugun baldintzatzen den heinean, erabaki kolektiboak hartzeko modua ere baldintzatzen da. Horregatik, ezinbestekoa da alfabetatze digital kritikoa indartzea, gardentasun handiagoa exijitzea eta espazio publiko digitala demokraziaren logikara hurbiltzea.